Ish-presidenti Donald Trump ndodhet nën akuza federale duke katapultuar SHBA-të në një territor të ri ligjor dhe kushtetues.
Po çfarë do të thotë kjo për demokracinë dhe për garën presidenciale të vitit 2024?
Trump synon të fitojë presidencën me akuzat që i rëndojnë mbi shpinë.
Padyshim që avokatët e tij do të synojnë ta shtyjnë sa më gjatë gjyqin. Por është pothuajse e sigurt se Trump tani do të gjykohet penalisht në mes të kandidimit të tij presidencial.
Ai do të bëjë lirimin me kusht, kështu që nuk do të jetë në burg.
Dhe ai mund të vazhdojë të kandidojë pavarësisht nga akuzat kundër tij. Në fakt, ai mund të vazhdojë të vrapojë edhe nëse është i dënuar dhe i ulur në një qeli burgu; Eugene V. Debs e bëri këtë në 1920.
Nëse Trump zgjidhet dhe merr detyrën përpara se gjyqi të marrë një vendim, ai do të jetë në gjendje të hedhë poshtë akuzat federale kundër vetes, sepse sipas Kushtetutës, Departamenti i Drejtësisë i përgjigjet presidentit në detyrë.
(Akuzat shtetërore, si ato të ngritura në Nju Jork dhe ato që priten të ngrihen në Xhorxhia, do të mbeten në fuqi, sepse ato nuk janë nën autoritetin federal dhe Trump nuk mund t’i hedhë poshtë.)
Megjithatë, nëse Trump dënohet në një gjykatë federale përpara se të marrë detyrën – gjë që nuk është krejtësisht e përjashtuar, nga pikëpamja e kohës – atëherë ne do të kishim të bënim me një situatë të paeksploruar më parë.
Asgjë në Kushtetutë nuk thotë se një kriminel nuk mund të jetë president. Trump sigurisht që do të përpiqej të falte veten. Por sipas shumë studiuesve të Kushtetutës, ai nuk mundet.
Më pas, Gjykata e Lartë do të duhej të vendoste nëse vetëfalja ishte efektive. Nëse gjyqtarët do të thoshin ‘Po’, Trump do të lihej i lirë. Nëse ata thoshin ‘Jo’, Trump do të duhej të vuante dënimin.
Nëse Trump do të dënohej por nuk do të bënte burg, presidenca e tij mund të vazhdonte normalisht; ose aq normale sa mund të jetë një gjë e tillë.
Gjyqësori nuk do të dëshirojë të bllokojë zgjedhjen e popullit amerikan për ta bërë presidentin e tyre një të dënuar; kështu që ju mund të imagjinoni se gjykatat do të marrin si vendim një dënim minimal që nuk do të ndërhynte në aftësinë e tij për të shërbyer si president.
Nëse Trump do të burgosej, ne do të përballeshim me pyetjen e paprecedentë nëse dhe si një president mund ta bënte punën e tij që nga brenda një burgu federal.
Një mundësi, e cila pa dyshim tingëllon si premisë për një komedi hollivudiane, është që një gjykatë do të pranonte ta vendoste Trumpin në arrest shtëpie; në Shtëpinë e Bardhë.
Ky nuk do të ishte një ndëshkim për shumicën e njerëzve. Për Trump, kjo do të thoshte se ai nuk mund të udhëtonte, gjë që mund ta pengonte politikën e Jashtme, por jo aq sa ai të mos mund të qeveriste.
Në rast të dështimit të një kompromisi të tillë, një Trump i dënuar do të duhej të shërbente si president nga brenda burgut.
Nuk e kemi idenë se si do të funksiononte. Kushtetuta hesht për burgosjen e një presidenti.
Me sa duket, kompetencat e Trump mund t’i jepen zëvendëspresidentit sipas Amendamentit të 25-të, nëse thirret nga zëvendëspresidenti dhe votohet nga shumica e kabinetit.
Sipas gjuhës së amendamentit, ajo që kërkohet është një deklaratë me shkrim se presidenti nuk është në gjendje të kryejë detyrat e zyrës së tij. Nuk thotë se ai nuk është në gjendje ta shkarkojë atë sepse është i sëmurë. Mund të imagjinoni se të qenit në burg federal do të llogaritet si provë e paaftësisë për të kryer punën.
Amendamenti i 25-të mund të përdoret, mendoj, me marrëveshjen e Trump; megjithëse është e vështirë të imagjinohet kjo si një çështje e psikologjisë personale të Trump.
Megjithatë, nëse Trump bashkëpunonte, zëvendëspresidenti mund të bënte punën e tij derisa të lirohej nga burgu.
Nëse Trump nuk pranonte të hiqte dorë nga kompetencat e tij ndërsa ishte në burg, atëherë Amendamenti i 25-të do ta dërgonte çështjen në të dy dhomat e Kongresit, ku do të duheshin dy të tretat në të dyja dhomat për t’ia dorëzuar pushtetin Trump zëvendëspresidentit të tij.
Ka disa çështje teknike këtu, për të qenë të sigurt. Amendamenti i 25-të kërkon ekzistencën e një kabineti. Nëse Trump do të burgosej pas zgjedhjes së tij, por përpara se të konfirmohej kabineti i tij i ri, gjërat mund të bëhen të çrregullta.
Nëse 25-ta do të thirrej nga anëtarët e mbetur të kabinetit të Presidentit Joe Biden, Trump me siguri do t’i pushonte ata.
Kjo mund të çojë në një dështim të amendamentit, sepse do të ngrinte pyetjen nëse shkarkimi i atyre oficerëve të kabinetit nga Trump ishte efektiv duke pasur parasysh “paaftësinë” e tij nominale, shkruan New Yorker.
Të gjithë këta skenarë tingëllojnë të pamenduar, e di. Por kështu është situata në të cilën jemi gjendur tani: Një ish-president, një kandidat kryesor për presidencën, është akuzuar penalisht në një rast ku, nga pikëpamja statistikore, ka shumë të ngjarë të dënohet. Nga këtu e tutje, gjithçka është një terren i ri.
