Dje në orën 02.00 më orën e Europës skadoi ultimatumi i Presidentit të SHBA-së Donald Trump ndaj Iranit, pas të cilit ai ka kërcënuar se do të godasë infrastrukturën, objektet energjetike dhe urat, nëse Teherani nuk përmbush, ndër të tjera, kërkesën e tij për të hapur Ngushticën e Hormuzit. Trump ka bërë vazhdimisht kërcënime kundër Iranit që nga fillimi i luftës në fund të shkurtit. Në disa raste ai i ka zbatuar ato, ndërsa në të tjera është tërhequr. Sipas Wall Street Journal, ekzistojnë tre skenarë të mundshëm për zhvillimin e situatës pas skadimit të ultimatumit, nisur nga ajo që ka ndodhur në kaluarën.
Asnjë veprim
Ky është skenari më pak i mundshëm, pasi Trump e ka krijuar vetë këtë pikë presioni dhe, nëse tërhiqet, mund të humbasë ndikimin negociues me Iranin. Të hënën, ai tha se po shqyrtonte “idenë” e një plani sipas të cilit SHBA-të mund të vendosin tarifa për anijet që kalojnë tranzit në Ngushticën e Hormuzit, duke hapur kështu një “rrugëdalje” tjetër të mundshme për deeskalimin. Duke pasur parasysh kërcënimet e tij të kaluara, të tilla si tarifat, ai rrallë lëshon ultimatume dhe më pas i injoron ato. Megjithatë, sulmet ushtarake që ai po propozon do të përbënin një përshkallëzim të konsiderueshëm dhe nuk është e qartë nëse agjencitë ushtarake dhe të inteligjencës amerikane kanë dalë me një plan të qartë për zbatim.
“Marrëveshje” ose “bisedime”
Trump mund të njoftojë se negociatat po ecin përpara ose edhe se është arritur një marrëveshje e kufizuar. Në këtë rast, ai mund të tërheqë kërcënimin për veprime ushtarake ose ta shtyjë atë për 5 ose 10 ditë (një taktikë “zgjatjeje” që çoi në ultimatumin e sotëm). Disa vende po kërkojnë një rezultat të tillë. Ai sugjeroi të hënën se po shkëmbeheshin propozime që mund të ishin pararendës të një marrëveshjeje, megjithëse e quajti propozimin e fundit të Teheranit “të pamjaftueshëm”.
Sulme ushtarake
Trump i tha Wall Street Journal të dielën se Irani po “luan me vonesat” në negociata, duke i zgjatur bisedimet pa arritur një marrëveshje. Nëse ai sheh të njëjtin model të përsëritet, ai mund të autorizojë sulme ushtarake menjëherë pas skadimit të ultimatumit. Ai mund të vazhdojë me një operacion në shkallë të gjerë, siç ka sugjeruar, ose të fillojë me një seri sulmesh në rritje, duke u përpjekur të rrisë presionin mbi Iranin dhe ta sjellë atë në tryezën e negociatave.
Shpresë për negociata
Nga ana tjetër dje Pakistani ka ndërhyrë me një apel diplomatik për të shmangur përshkallëzimin e mëtejshëm të krizës. Kryeministri pakistanez Shehbaz Sharif i ka kërkuar zyrtarisht Trump që të shtyjë afatin për arritjen e një marrëveshjeje me Iranin me dy javë, duke propozuar që gjatë kësaj periudhe Teherani të hapë Ngushticën e Hormuzit. Në një reagim në platformën X, Sharif theksoi se përpjekjet diplomatike që janë aktualisht në zhvillim japin shenja pozitive dhe nuk duhet të ndërpriten në këtë fazë kritike. “Këto përpjekje kanë gjasa të çojnë në rezultate konkrete në të ardhmen e afërt,” shkroi ai, duke shtuar: “Për t’i dhënë mundësi diplomacisë të ndjekë rrugën e saj, i kërkoj fuqimisht Presidentit Trump të zgjasë afatin me dy javë”. Sharif i bëri thirrje gjithashtu Teheranit të hapë Ngushticën e Hormuzit për të njëjtën periudhë “si një gjest vullneti të mirë”.
“Ne gjithashtu u bëjmë thirrje të gjitha palëve ndërluftuese të respektojnë një armëpushim kudo për dy javë për të lejuar diplomacinë të arrijë një fund përfundimtar të luftës, në dobi të paqes dhe stabilitetit afatgjatë në rajon”, shtoi ai. Pak më vonë reagoi Irani, i cili tha se po shqyrton në mënyrë pozitive propozimin e Pakistanit për shtyrjen e ultimatumit. Lajmi u raportua nga Reuters, i cili citon një zyrtar të lartë iranian. Sipas këtij burimi, Teherani po vlerëson mundësinë e një shtyrjeje dyjavore të afatit, e lidhur me hapjen e përkohshme të Ngushticës së Hormuzit – një nga pikat më të ndjeshme të përplasjes aktuale. Nga ana tjetër, Shtëpia e Bardhë konfirmoi se është në dijeni të iniciativës së kryeministrit pakistanez Shehbaz Sharif. “Jemi në dijeni të propozimit dhe do të përgjigjemi,” deklaruan burime nga administrata amerikane, pa dhënë detaje të mëtejshme mbi qëndrimin e Uashingtonit. Pakistani ka luajtur një rol kyç si ndërmjetës mes Uashingtonit dhe Teheranit javët e fundit, në një përpjekje për të shmangur përplasjen direkte. Megjithatë, tensionet janë rritur ndjeshëm, sidomos pas ndërprerjes së kontakteve nga ana e Iranit dhe retorikës së ashpër nga SHBA.
