Situata në Rusi dhe çështjet midis BE-së dhe Rusisë nuk janë aspak të zakonshme. Situata e fundit midis BE-së dhe Rusisë na ka kujtuar edhe një herë se sa e vështirë është të angazhohesh me Moskën në fushën e saj të lojërave. Lituanezët e kuptojmë më mirë se kushdo tjetër se çdo përpjekje e tillë ka më shumë të ngjarë të jetë një kurth, sesa thjesht një sfidë.
Javën e kaluar, në Këshillin e Punëve të Jashtme të BE-së , Lituania arriti në një marrëveshje unanime për të sanksionuar disa zyrtarë nga rrethi i ngushtë i Kremlinit. Shpresoj se kjo do të rrisë gjasat për të ndihmuar Alexei Navalny dhe mbështetësit e tij, duke i shpëtuar nga burgjet ruse.
Sidoqoftë, pyetja kryesore që BE-ja duhet të bëjë është: si duhet të jetë marrëdhënia me Rusinë dhe fuqitë e tjera jo-demokratike?
Të gjithë duhet të zhvillojnë një bashkëbisedim të sinqertë se si BE duhet të afrohet me tiranët dhe diktatorët – jo vetëm me Rusinë.
Zgjidhja sigurisht i mbetet BE-së, për të vendosur nëse duan të nënshkruajnë marrëveshje investimesh dhe të përfshihen në një ‘dialog’ ku njëri nga bashkëbiseduesit flet gjuhën e kërcënimeve, fyerjeve dhe poshtërimeve.
Ose mund të zgjedhin dhënien e më shumë bursave Erasmus + për studentët në Khabarovsk, Krasnoyarsk, Vladivostok dhe të ndihmojnë opozitën lokale. Lituania ka bërë zgjedhjen e saj tashmë: më shumë angazhim me njerëz që ndihmojnë vendin dhe shumë më pak persona si ‘Lavrovs’ [ministri i jashtëm rus, Sergei Lavrov].
Kjo është arsyeja pse Gabrielius Landsbergis, një ish anëtar i KE-së vendosi të takojë Navalny në burg gjatë vizitës së tij në Moskë. Kjo është arsyeja pse diplomatët nga Lituania dhe vendet e tjera anëtare të BE-së janë të pranishëm si vëzhgues në gjyqet e aktivistëve të opozitës në Moskë, pavarësisht kërcënimeve për t’i dëbuar ata nga Rusia.
Kjo është edhe arsyeja pse, BE duhet të diskutojë edhe një herë 5 parimet ekzistuese për marrëdhëniet BE-Rusi, të dakordësuara në 2016:
BE ka qenë nxitësi më i madh i demokracisë, sundimit të ligjit dhe të drejtave të njeriut në histori
Kështu, kur ne kërkojmë mënyra për t’u bashkuar me vendet që nuk u përmbahen këtyre vlerave themelore, ne nuk duhet të veprojmë sipas rregullit të parë, që nga pala tjetër do të thotë në të vërtetë “Regjimi së pari”, më pas njerëzit.
Vetëm angazhimi me njerëzit e bën BE-në një unitet të vërtetë të bazuar në vlera
Liritë dhe e drejta për zgjedhje të ndershme të shumë njerëzve janë shkatërruar në çështjet gjyqësore të manipuluara, burgjet dhe kampet e riedukimit në Rusi dhe Bjellorusi, Mianmar dhe Xinjiang, si dhe pjesë të tjera të botës.
Nëse duam të jemi një sindikatë që vë njerëzit në plan të parë, duhet të bashkojmë nevojat tona ekonomike dhe angazhimin politik me vlerat që mbrojmë.
Kështu funksionon parimi “ Njerëzit së pari”
Gjatë këshillit të kaluar, BE nuk i vendosi sanksione Vladimir Putin dhe ai shfrytëzoj shansin për të burgosur Navalny. BE gjithashtu po i dhuron Kremlinit hirin e një shansi tjetër duke vazhduar ndërtimin e tubacionit Nord Stream-2.
Megjithatë, nëse qëndrojmë me këmbë në tokë, projekti Nord Stream-2 duhet të pezullohet të paktën deri në zgjedhjet ruse këtë vjeshtë.
Rusët mund ta meritojnë vërtet një bashkëpunim të tillë me BE-në
Kështu, në frymën më të mirë të një dialogu, le t’i japim Putinit edhe një mundësi. Një shans për të provuar se Rusia është e aftë të zhvillojë zgjedhje me të vërtetë të lira, me pjesëmarrjen reale të opozitës – jo në burg, por në fletëvotim.
Nëse kjo ndodh, BE do të jetë në krah të Rusisë. Nëse jo, atëherë të gjitha vendet do të jenë me njerëzit, dhe jo me regjimin.
Kjo është e rëndësishme për njerëzit që duan demokracinë në BE dhe shumë më gjerë
Vendet e Partneritetit Lindor, të cilët ende e shohin BE-në si dritën e tyre të ndritshme, kanë nevojë për perspektivë të re dhe sigurisht ky është ende i njëjti Union i vlerave që kujdeset për zgjedhjet sovrane dhe aspiratat europiane të partnerëve lindorë.
Pesë parime për marrëdhëniet BE-Rusi janë strategjia më e mirë ndaj Rusisë. Nëse BE i përmbahet këtyre parimeve, BE do të ketë një tjetër qasje dhe sigurisht partnerët e saj do të jenë më të fortë karshi fqinjit të pabindur.
Demokracia në BE është po aq e fortë sa angazhimi i vendeve pa kompromis për të mbështetur vlerat e tyre. Zona e lirisë shtrihet vetëm aq sa vullneti politik i përmbahet vlerave themelore.
Pra, kur ne jemi duke kërkuar parimin e unitetit europian, arsyen për të qëndruar të bashkuar, kjo mund të jetë mënyra e vetme – pra mënyra se si veprojnë më Moskën është një provë e atyre parimeve që na bashkuan dhe vazhdon të na mbajë të tillë.
