Shkencëtarë rusë po krijojnë pëllumba të modifikuar me teknologji, që mund të përdoren për vëzhgim të fshehtë ose për qëllime ushtarake.Në kuadër të një projekti me emrin e koduar PJN-1, në trurin e shpendëve implantohen çipa nervorë, ndërsa në gjoks u vendosen kamera dhe rrugët e fluturimit kontrollohen nga operatorë në distancë.
Teknologjia është zhvilluar nga Neiry Group, një startup me seli në Moskë, i cili pretendon se pëllumbat janë më efikasë se dronët tradicionalë falë rrezes më të madhe, qëndrueshmërisë më të lartë dhe aftësisë për të hyrë në zona të vështira për t’u arritur.
Elektroda të vogla futen përmes kafkës së shpendëve dhe lidhen me një stimulues të vendosur mbi kokën e tyre, duke u lejuar operatorëve t’i drejtojnë majtas ose djathtas me telekomandë. Një çantë shpine me energji diellore mban kontrolluesin e fluturimit dhe lidhet me kamerën në gjoksin e zogut.
Neiry thotë se dronët-pëllumba mund të përshkojnë mbi 480 km në ditë dhe mund të përdoren për të monitoruar infrastrukturën, për të inspektuar zona industriale, për të operuar në hapësira ajrore të ndaluara dhe për të ndihmuar në misione kërkimi dhe shpëtimi.
Ndërsa kompania e paraqet projektin si një mjet për monitorimin civil të infrastrukturës, ekspertët paralajmërojnë se teknologjia mund të përshtatet lehtësisht për përdorim ushtarak. Janë ngritur gjithashtu pikëpyetje mbi financimin e Neiry dhe lidhjet e saj politike.
Alexander Panov, drejtori ekzekutiv i Neiry, më herët ka kritikuar atë që e quajti stili “i butë” i të ashtuquajturit “operacion special ushtarak” të Rusisë në Ukrainë dhe i ka përshkruar ukrainasit si “rusë, nga ana kulturore”.
Z. Panov ka thënë se sistemi mund të përshtatet edhe për specie të tjera që mund të mbajnë ngarkesa më të rënda ose të përshtaten më mirë me mjedise të ndryshme.
“Aktualisht, zgjidhja funksionon me pëllumbat, por çdo zog mund të përdoret si bartës,” tha ai. “Për të mbajtur më shumë pajisje, planifikojmë të përdorim korba. Për monitorimin e objekteve bregdetare, pulëbardha, dhe për zona më të mëdha detare, albatrosë.”
Drejtuesi i teknologjisë, i cili e ka përshkruar ambicien e tij përfundimtare si krijimin e një Homo superior për të zëvendësuar Homo sapiens, tha se bio-dronët kanë tërhequr interes nga Rusia, Dubai dhe India, përfshirë një propozim për t’i përdorur për monitorimin e linjave të energjisë.
James Giordano, profesor emeritus i neurologjisë në Universitetin Georgetown dhe këshilltar shkencor i Pentagonit, i tha Bloomberg se, në teori, këta “bio-dronë” mund të përdoren për të transmetuar sëmundje në territorin e armikut.
Pëllumbat do t’i shtoheshin një arsenali gjithnjë e më të pazakontë në fushëbetejën e Ukrainës. Rusia tashmë përdor delfinë të trajnuar për të mbrojtur bazën e saj detare në Detin e Zi nga sulmet nënujore dhe raportohet se ka vendosur terminale Starlink mbi kuaj për të zgjeruar mbulimin e internetit përgjatë vijës së frontit.
Shqetësimet për lidhjet e Neiry me Kremlinin janë shtuar pas një hetimi nga T-Invariant, një media e pavarur kundër luftës e themeluar nga shkencëtarë rusë. Ajo zbuloi se kompania ka marrë rreth një miliard rubla (gati 10 milionë paund) financim, pjesërisht nga burime të lidhura me Kremlinin.
Një pjesë e konsiderueshme ka ardhur nga Nisma Kombëtare e Teknologjisë, një program i nisur nga Vladimir Putini në vitin 2014 për të promovuar lidershipin rus në teknologjinë globale.
Financime shtesë mendohet se kanë ardhur nga firma investimi të lidhura me fondin sovran të pasurisë së Rusisë, i drejtuar nga Kirill Dmitriev, negociatori kryesor i Putinit. Ai ka krijuar lidhje të ngushta me të dërguarit amerikanë Steve Witkoff dhe Jared Kushner dhe ka udhëhequr raunde të njëpasnjëshme bisedimesh paqeje me Ukrainën.
T-Invariant raporton gjithashtu se Neiry merr fonde nga një fond i lidhur me oligarkun e sanksionuar Vladimir Potanin dhe ka lidhje me institutin e inteligjencës artificiale të Universitetit Shtetëror të Moskës, i drejtuar nga vajza më e vogël e Putinit, Katerina Tikhonova.
Në janar 2025, Neiry prezantoi atë që pretendoi se ishte miu i parë në botë i lidhur me inteligjencën artificiale, duke i lejuar atij të aksesojë informacion online dhe të përgjigjet në pyetje përmes një tastiere. Kompania ka thënë gjithashtu më herët se ka ndryshuar trurin e lopëve për të rritur prodhimin e qumështit.
Nëse eksperimentet e Neiry rezultojnë të suksesshme, Rusia do të bëhej një nga pak vendet që kanë zhvilluar teknologji funksionale të bio-dronëve. Vitin e kaluar, shkencëtarë kinezë krijuan bletë kiborgë duke përdorur kontrollues shumë të lehtë të trurit për të drejtuar fluturimin e insekteve.
Një zëdhënës i Neiry Group tha: “Ne bëjmë çdo përpjekje që bio-dronët tanë të përdoren ekskluzivisht për qëllime civile, pa përdorim të fshehtë apo dytësor. Ndër të tjera, ne verifikojmë me kujdes qëllimet e të gjithë partnerëve dhe homologëve tanë.”
Kompania mohoi se ka dijeni për ndonjë lidhje mes investitorëve të saj dhe qeverisë ruse, duke shtuar: “Vlen të theksohet se mbështetja shtetërore është një praktikë e zakonshme dhe e pranuar gjerësisht në mbarë botën: në të gjitha vendet e mëdha, teknologjitë novatore mbështeten nga shteti.”
Neiry Group shtoi se komentet e themeluesit të saj mbi luftën e plotë në Ukrainë “pasqyrojnë pikëpamjet e tij personale si individ dhe nuk përfaqësojnë domosdoshmërisht qëndrimin zyrtar të Neiry Group apo të investitorëve të saj të shumtë.” / The Telegraph – Syri.net
