Kthesë në Tajvan. Dorëzimi i sistemeve të para tokësore të raketave antianije Harpoon në Taipei shënon një zhvillim të ri dhe tejet delikat në lojën tashmë të ndërlikuar strategjike që po zhvillohet në kontinentin aziatik. Ky hap vjen në një moment të ndjeshëm për balancat rajonale dhe për raportet midis fuqive të mëdha. Vetëm disa qindra kilometra larg brigjeve të Kinës kontinentale, ishulli i Tajvanit ka nisur të marrë komponentë thelbësorë të një sistemi armësh të projektuar posaçërisht për të goditur njësi detare armike në momentin e afrimit dhe për të forcuar ndjeshëm kapacitetet e mbrojtjes bregdetare.
Imazhet që kanë qarkulluar në mediat lokale tregojnë autokolona ushtarake me kamionë lëshues raketash, mjete të pajisura me radarë dhe njësi komanduese, të gjitha të bazuara në platformën HEMTT të prodhimit amerikan. Kjo tregon se nuk bëhet fjalë vetëm për dërgimin e armëve, por për një sistem të plotë operativ që përfshin zbulimin, drejtimin dhe komandimin e sulmeve detare. Në këtë kontekst, dorëzimi nuk përfaqëson thjesht një furnizim ushtarak rutinë, por një sinjal politik dhe strategjik tepër të qartë drejtuar Pekinit: Uashingtoni vazhdon të mbështesë Taipein në kuadër të programit të shitjeve ushtarake të huaja dhe mbetet i angazhuar në forcimin e aftësive mbrojtëse të Tajvanit.
Kina, nga ana tjetër, po e ndjek këtë zhvillim me irritim në rritje, duke e parë atë si një kërcënim të drejtpërdrejtë ndaj interesave të saj strategjike. Objektivi i shpallur i Taipeit dhe i aleatëve të tij është rritja e aftësisë parandaluese të Tajvanit kundër operacioneve të mundshme detare ose amfibë, duke e bërë çdo përpjekje për të ndryshuar status quo-në në Ngushticën e Tajvanit më të kushtueshme dhe më të rrezikshme nga pikëpamja ushtarake.
Raketat e Tajvanit
Programi parashikon blerjen e 100 sistemeve Harpoon Coastal Defense dhe gjithsej 400 raketave, me dorëzime të planifikuara në mënyrë të shkallëzuar deri në vitin 2028. Sipas asaj që raporton Defence Blog, faza e parë e programit nuk fokusohet menjëherë te raketat, por përfshin simulatorë të posaçëm për stërvitje, si edhe praninë në terren të instruktorëve dhe këshilltarëve teknikë amerikanë. Kjo fazë synon të përgatisë personelin tajvanez për përdorimin e sistemit dhe për integrimin e tij në strukturat ekzistuese të mbrojtjes. Në vijim, parashikohet mbërritja e lëshuesve mobilë dhe e sensorëve radarikë, ndërsa raketat e mirëfillta dorëzohen vetëm në një fazë përfundimtare.
Kjo mënyrë veprimi u lejon forcave të armatosura të Tajvanit të integrojnë sistemin gradualisht, të testojnë funksionimin e tij dhe të reduktojnë rreziqet operative që lidhen me futjen e një sistemi të ri dhe kompleks armësh. Sipas planifikimit, deri në fund të vitit 2026 duhet të dorëzohen 32 sisteme të plota Harpoon Coastal Defense, ndërsa pjesa e mbetur e sistemeve dhe raketave pritet të mbërrijë gjatë dy viteve pasuese. Raketat që do të përdoren janë modeli RGM-84L-4 Block II (U), një version i avancuar i familjes Harpoon, i projektuar posaçërisht për operime në mjedise bregdetare komplekse.
Ky variant është i aftë të identifikojë dhe të angazhojë objektiva detare në lëvizje, duke rritur efektivitetin e mbrojtjes kundër flotave armike. Vlerësimet për rrezen e veprimit të këtyre raketave ndryshojnë: kompania Boeing flet për një distancë mbi 124 kilometra, ndërsa disa analiza të pavarura sugjerojnë se rrezja reale mund të jetë edhe më e madhe. Kjo do të thotë se Tajvani fiton një thellësi mbrojtëse më të gjerë, duke qenë në gjendje të kërcënojë njësitë detare kundërshtare që në fazat e hershme të afrimit.
Strategjia e Taipeit
Nga këndvështrimi strategjik, futja në shërbim e këtyre sistemeve përforcon qasjen e ashtuquajtur “asimetrike” që Taipei ka ndjekur vitet e fundit. Kjo strategji synon të shmangë varësinë nga platforma të mëdha dhe të kushtueshme, të cilat janë më të lehta për t’u goditur, duke u fokusuar në sisteme mobile, fleksibël dhe të vështira për t’u zbuluar dhe neutralizuar. Lëshuesit e montuar mbi mjete rrugore mund të shpërndahen në territor, të fshihen në zona të ndryshme dhe të riposicionohen shpejt, çka e bën shumë më të vështirë planifikimin dhe ekzekutimin e një sulmi të koordinuar nga ana e Kinës.
Megjithatë, çdo hap në këtë drejtim, ndonëse rrit aftësitë mbrojtëse të Tajvanit, kontribuon njëkohësisht në rritjen e tensioneve në rajon. Duhet kujtuar se Pekini e konsideron Tajvanin një provincë rebele dhe ka dënuar vazhdimisht furnizimet ushtarake amerikane për ishullin, duke i akuzuar ato se dëmtojnë stabilitetin rajonal dhe nxisin separatizmin. Në kushtet kur raketat Harpoon vendosen praktikisht “dy hapa” larg territorit kinez, hapësira për gabime zvogëlohet ndjeshëm dhe rreziku i një përshkallëzimi të papritur ushtarak rritet.
