Katalanasit janë njerëzit që jetojnë në “Paisos Catalans” ose në shtete katalane, të cilat përfshijnë Valencian, Ishujt Balearikë, pjesë të rajonit spanjoll të Aragonit, Roussillon të Francës juglindore dhe Katalonjës.
Referendumi i së dielës nuk mbulon të gjitha vendet katalane. Ajo është e kufizuar në Katalonjë, një rajon në Spanjën verilindore, e cila ka një popullsi prej 7.5 milionë banorësh. Zona përbën 15 për qind të popullsisë spanjolle dhe 20 për qind të prodhimit të saj ekonomik.
Katalanasit kanë një histori, kulturë dhe gjuhë të dallueshme.
Salvador Dali, Antoni Gaudi, Joan Miro, Ferran Adria dhe Pep Guardiola janë ndër katalanasit më të famshëm.
Rajoni i Katalonjës është përmend për herë të parë në shekullin e 12, qindra vjet përpara bashkimit të Spanjës. Pas dekretit të “Nueva Plata” të vitit 1716, Katalonja ra nën sundimin e drejtpërdrejtë të Madridit.
Autonomia katalanase ka qenë një temë e përsëritur ndër historinë e vendit.
Në vitin 1931, kur Spanja u bë një republikë, Katalonia iu dha më shumë autonomi politike brenda kufijve të shtetit.
Megjithatë, brenda një dekade pas Luftës Civile Spanjolle, autonomia e rajonit u revokua nga qeveria ushtarake e Francisco Franco.
Gjatë sundimit të Franco nga 1939-1975, kultura katalanase u shtyp rëndë. Simbolet e identitetit katalunas, të tilla si statujet ose simbole tjera ishin të ndaluara dhe prindërit u detyruan të zgjedhin emrat spanjollë për fëmijët e tyre.
Gjuha katalunase (e cila është folur edhe në Valencian dhe ishujt Balearikë) ishte e kufizuar, pasi u ndalua në publik.
Pasi demokracia në Spanjë u rikthye pas periudhës së Francos, autonomia katalane u rishfaq dhe lulëzoi.
Në vitin 1979, u shpall Statuti i ri i Autonomisë së Katalonjës, i cili restauroi parlamentin katalanas. Zgjedhjet e para për trupin 135-anëtarësh u mbajtën vitin e ardhshëm, më 20 mars.
Rajoni, i cili formon një nga 17 “komunitetet autonome” të Spanjës, ka forcën dhe kontrollin e saj mbi policinë, mbi çështjet që kanë të bëjnë me arsimin, kujdesin shëndetësor dhe mirëqenien.
Ka edhe dispozita në vend për të mbrojtur identitetin Katalonje, duke përfshirë statusin e barabartë të gjuhës katalonase me gjuhën spanjolle dhe një ligj që kërkon mësuesit, mjekët dhe punonjësit e sektorit publik për të përdorur gjuhën katalonase në vendet e tyre të punës.
Megjithatë, në vitet e fundit është paraqitur një shtytje për pavarësi të plotë, sidomos pas krizës me borxhin e Spanjës në vitin 2008.
Përkrahësit e idesë për pavarësi pohojnë se Katalonia, e cila është një nga rajonet më të pasura të Spanjës, ofron më shumë mbështetje financiare për Spanjën se sa merr nga qeveria qendrore në Madrid.
Shumë e shohin ekonominë e fortë të rajonit si një tregues se do të mund të vetëfinancohet si një shtet sovran.
Rreth 1.6 milionë njerëz jetojnë në Barcelonë, kryeqyteti i Katalonjës, që është një destinacion i madh turistik.
Votimi i sotëm është referendumi i dytë në tre vjet për pavarësi./InfoShqip.com
