Ka vetëm një numër të vogël emrash që kanë pasur një ndikim të qëndrueshëm në historinë e krimit të organizuar meksikan. Nemesio Oseguera Cervantes, më i njohur si “El Mencho”, është një prej tyre.
Me origjinë nga zona të varfra rurale në shtetin perëndimor të Michoacán, ngritja e tij në krye të njërit prej karteleve më të frikshme dhe të rrezikshme në Meksikën moderne, Karteli i Gjeneratës së Re Jalisco (CJNG), ishte meteorike. Dhe u arrit përmes agresionit, ambicies, brutalitetit dhe pamëshirshmërisë.
Vrasja e tij është shpallur si një fitore si në Meksikë ashtu edhe në Shtetet e Bashkuara. Autoritetet meksikane dhe SHBA-ja raportuan se inteligjenca amerikane ishte e përfshirë në rrëzimin e bosit të kartelit, duke i dhënë operacionit një ndjenjë bashkëpunimi ndërkufitar që mund të përfitonte të dy qeveritë.
Për ushtrinë meksikane, një udhëheqës karteli është hequr nga ekuacioni, duke dobësuar kështu, të paktën në teori, dhe ndoshta për një kohë, grupin kriminal që ai drejtonte.
Përgjigja nga njerëzit e El Mencho ka qenë e shpejtë.
Janë ngritur postblloqe dhe dhuna është përhapur në rrugë në tetë shtete të ndryshme, nga Guerrero në bregdetin e Paqësorit deri në Tamaulipas në verilindje. Edhe kryeqyteti, Mexico City, dhe shteti përreth Mexico kanë parë incidente.
Dhuna më ekstreme ka qenë në vetë Jalisco, me persona të maskuar që i kanë vënë flakën dyqaneve në kryeqytetin e shtetit, Guadalajara, një nga vendet për Kupën e Botës FIFA këtë verë. Në vendpushimin bregdetar të Puerto Vallarta, turistët dhe vendasit janë strehuar derisa vala e dhunës të kalojë.
Është një shfaqje besnikërie nga ushtarët këmbësorë të El Mencho dhe një shfaqje zemërimi ndaj autoriteteve për eliminimin e udhëheqësit të tyre.
Por nëse postblloqet dhe makinat e djegura janë për diçka më shumë sesa thjesht shfaqje, domethënë, nëse dhuna do të pakëohet apo do të përshkallëzohet, do të bëhet e qartë vetëm gjatë ditëve të ardhshme. Reagimi i forcave të rendit do të jetë kritik në këtë drejtim.
Është një e vërtetë e mbajtur prej kohësh rreth grupeve të tilla kriminale transnacionale që, edhe me një drejtues karteli me ndikim si Cervantes, në mënyrë të pashmangshme ka tre ose katër njerëz të pozicionuar mirë për ta zëvendësuar atë.
Megjithatë, padyshim, El Mencho ishte çelësi i ngritjes së grupit.
Kur ai u transferua në SHBA si një emigrant pa dokumente në vitet 1980, ai tashmë kishte pasur kontaktet e para me kriminalitetin në kultivimin e fushave të marijuanës në shtetin e tij të lindjes.
Arrestime të ndryshme në SHBA pasuan ndërsa ai u thellua në krimin e narkotikëve në Kaliforni, përpara se të dënohej përfundimisht me disa vjet burg në SHBA.
Cervantes u deportua përsëri në Meksikë në moshën 30 vjeç dhe filloi të zhytej plotësisht në aktivitetin e kartelit. Ai punoi për Kartelin Milenio, me bazë në Michoacán të tij të lindjes, dhe u rrit në staturë dhe reputacion si një shef llogaritës dhe mizor.
Ai ishte në pozicionin ideal kur karteli u shpërbë dhe, nga mbetjet e tij, CJNG doli me El Mencho në krye të saj.
Përmes një kombinimi të zgjerimit territorial dhe shkathtësisë për ta kthyer aktivitetin e kartelit në aktivitete të reja dhe fitimprurëse të paligjshme, ai e shndërroi grupin në atë që është bërë sot, ndoshta forca mbizotëruese kriminale në Meksikë.
Udhëheqja e tij dhe karteli i tij përfituan nga rënia e Kartelit Sinaloa pas ekstradimit të udhëheqësit të tij, Joaquín “El Chapo” Guzmán, në SHBA. Betejat pasuese midis fraksioneve ndërluftuese në Sinaloa e kanë shkatërruar përfundimisht grupin.
Karteli i Gjeneratës së Re ishte në dispozicion për të mbledhur një pjesë të rëndësishme të tregtisë së fentanilit pas rënies së pasardhësve të El Chapo. Njëri prej tyre, Joaquín Guzmán López, u dorëzua te autoritetet amerikane dhe rrëzoi rivalin më të madh të grupit të tij, Ismael “El Mayo” Zambada, së bashku me të.
El Mencho ishte një përfitues i qartë i vakumit dhe sekuencës dramatike të ngjarjeve në Sinaloa. Por, siç ndodh shpesh në krimin meksikan të drogës, nuk ishte një kurorë që ai e mbajti për një kohë të gjatë.
Qeveria e Presidentes së Meksikës, Claudia Sheinbaum, do ta portretizojë largimin e njërit prej burrave më të kërkuar të vendit si një fitore dhe kjo do të ndihet edhe në Uashington. Kjo tregon përparim në çështjen kryesore nga e cila Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka kërkuar veprim nga Meksika pas emigracionit: trafikimi i fentanilit.
Duke pasur parasysh elementin e inteligjencës amerikane që duket se është i përfshirë, kjo gjithashtu nënvizon gatishmërinë e administratës Sheinbaum për të punuar së bashku me Uashingtonin në ndjekje të të njëjtave qëllime. Ajo shpreson se kjo do të jetë e mjaftueshme për të shmangur çdo diskutim të mëtejshëm mbi nevojën për veprime të njëanshme ushtarake amerikane në tokën meksikane në formën e sulmeve me dronë ose të goditjeve me armë në terren – diçka që disa në Partinë Republikane dhe në administratën Trump e kanë kërkuar hapur.
Diskutime të tilla ende nuk kanë ndodhur. Për momentin, meksikanët ende po e përpunojnë faktin se El Mencho është i vdekur, dhe në mungesë të tij po shohin anëtarët e kartelit të vënë zjarre në rrugët e qyteteve në të gjithë vendin.
