Përmbushni kërkesat ose sulmoni. Shtetet e Bashkuara i kanë dërguar një mesazh shumë të qartë Iranit. Praktikisht nuk ka mundësi të tretë dhe shumë shpejt mund ta zbulojmë se si do të përfundojë tensioni aktual midis Uashingtonit dhe Teheranit. Një raund i ri, potencialisht vendimtar, negociatash mbi programin bërthamor të Iranit filloi në Gjenevë dhe të dërguarit amerikanë Steve Witkoff dhe Jared Kushner u ulën në tryezë me një mesazh që lë pak hapësirë për manovrim, shkruan Wall Street Journal. Këtë herë, pohojnë njerëzit e brendshëm, nuk ka zgjidhje gjysmë të pjekura apo modele kalimtare, kërkesat janë vendosur në maksimum dhe hapësira politike për kompromis në Uashington është mjaft e ngushtë.
Tre pika kyçe
Pozicioni amerikan mund të reduktohet në tre pika kryesore: çmontimi i objekteve bërthamore, dorëzimi i uraniumit dhe qëndrueshmëria e marrëveshjes. Së pari, Irani do të duhej të mbyllte dhe çmontonte tre objektet e tij kryesore bërthamore, Fordow, Natanz dhe Isfahan. Së dyti, të gjitha rezervat ekzistuese të uraniumit të pasuruar duhet t’u dorëzohen Shteteve të Bashkuara. Dhe së treti, çdo marrëveshje e ardhshme do të duhej të ishte e vlefshme pa një afat kohor, pa të ashtuquajturat klauzola “perëndimi i diellit” të cilat në marrëveshjen e mëparshme lejonin heqjen graduale të kufizimeve. Pikërisht këto klauzola ishin një nga objektivat kryesore të kritikave republikane ndaj marrëveshjes së vitit 2015, e njohur si Plani i Përbashkët Gjithëpërfshirës i Veprimit (JCPOA).
Lëshimet e mundshme
Megjithatë, në qarqet diplomatike ekziston një mundësi e kufizuar që Iranit t’i lejohet të përdorë nivele shumë të ulëta të pasurimit për qëllime mjekësore, për shembull nëpërmjet një reaktori kërkimor në Teheran. Por edhe një lëshim i tillë has në rezistencë të fortë nga “skifterët”, të cilët besojnë se edhe fleksibiliteti simbolik do ta dobësonte pozicionin negociues të SHBA-së. Një çështje po aq e ndjeshme janë sanksionet. Uashingtoni deri më tani ka ofruar vetëm lehtësim të kufizuar, me mesazhin se një lehtësim më serioz do të vinte vetëm pas një periudhe më të gjatë verifikimi të pajtueshmërisë së Iranit. Teherani, nga ana tjetër, po kërkon ndihmë konkrete dhe të shpejtë për një ekonomi që ka qenë nën presion të zgjatur nga sanksionet dhe trazirat e brendshme. Disa zyrtarë amerikanë besojnë se edhe një marrëveshje e kufizuar bërthamore do të ishte një hap i rëndësishëm përpara nëse një marrëveshje më e gjerë nuk është politikisht e realizueshme në këtë kohë.
Sulmet e SHBA
Prania ushtarake amerikane në rajon është rritur, duke përfshirë transportuesit e avionëve, avionët luftarakë dhe sistemet e mbrojtjes nga raketat. Trump ka thënë publikisht se nëse nuk arrihet një marrëveshje, ai do të shqyrtojë opsionet ushtarake. Sipas Politico, këshilltarë të presidentit Donald Trump kanë diskutuar se një sulm i parë izraelit ndaj Iranit do ta bënte më të lehtë mbledhjen e mbështetjes në SHBA për një fushatë ajrore amerikane në shkallë të gjerë, nëse Teherani do të hakmerrej. Ideja është që Izraeli të godasë objektiva bërthamore dhe ushtarake iraniane, duke “justifikuar” më pas ndërhyrjen amerikane kundër qendrave të komandës, infrastrukturës raketore dhe objekteve të programit bërthamor. Kryeministri Benjamin Netanyahu thuhet se ka shtuar presionin mbi Uashingtonin për të frenuar ambiciet bërthamore të Iranit. Izraeli ka kryer më parë sulme ajrore ndaj objektivave iraniane.
Paralajmërimi i CIA-s
Central Intelligence Agency ka paralajmëruar qytetarët iranianë që duan të kontaktojnë shërbimin amerikan të inteligjencës të jenë shumë të kujdesshëm për të shmangur zbulimin nga autoritetet e Iranit. Ajo u ka dhënë udhëzime konkrete: të mos përdorin telefonat apo kompjuterët personalë, të përdorin pajisje të reja nëse është e mundur, dhe të përdorin rrjete private virtuale (VPN) të besueshme për të fshehur vendndodhjen dhe identitetin. Mesazhi është pjesë e një fushate më të gjerë të CIA-s për të ofruar mënyra të sigurta për qytetarët që duan të komunikojnë me shërbimet amerikane në vende ku mbikëqyrja shtetërore është e lartë.
