Një ishull i ri në Detin Kaspik u vu re disa ditë më parë gjatë një studimi ajror të zonës pranë Ishullit Kulaly, pranë bregdetit të Kazakistanit. Ndër anëtarët e grupit që raportoi zbulimin ishte vullnetari dhe aktivisti mjedisor Daniyar Akimzhanov, raporton Euronews.
Akimzhanov ka dokumentuar disa ishuj që janë shfaqur për shkak të tërheqjes së ujit gjatë pesë viteve të fundit. I fundit është relativisht i vogël, ndërsa të tjerët arrijnë një kilometër në gjatësi dhe deri në 300 metra në gjerësi.
“Ka ishuj të rinj shumë më të mëdhenj,” tha Akimzhanov, duke shtuar se pa një derr të egër në njërin prej tyre, si dhe ujqër që vijnë në ishull përtej akullit.
Deti Kaspik njihet edhe si Liqeni Kaspik, sepse në fakt është një liqen i kripur që shpesh quhet det. Nuk ka dalje në oqeane dhe është plotësisht i mbyllur në tokë, duke e bërë atë masën më të madhe ujore të brendshme në Tokë.
Ndodhet midis Evropës dhe Azisë dhe kufizohet me pesë vende – Kazakistanin, Rusinë, Azerbajxhanin, Iranin dhe Turkmenistanin. Më shumë se 80 përqind e rrjedhës së tij lumore vjen nga lumi Vollga.
Në pjesën kazake të detit, niveli i ujit midis viteve 1996 dhe 2025 ra me 2.45 metra. Shkencëtarët e shoqërojnë rënien kryesisht me rritjen e avullimit për shkak të temperaturave më të larta, ndërsa në të njëjtën kohë më pak ujë lumi arrin në Detin Kaspik sepse një pjesë e tij përdoret për ujitje. Gjithashtu, digat dhe rezervuarët ndikojnë në sasinë e ujit që arrin në Detin Kaspik.
Uji që po tërhiqet kërcënon gjithashtu ishujt e izoluar ku pushojnë fokat kaspike. Mijëra kafshë u mblodhën në ishullin New Durnev në vitin 2021. Kur studiuesit u kthyen dy vjet më vonë, ata zbuluan se ishulli ishte zgjeruar ndjeshëm dhe mund të arrihej me makinë. Më vonë u bashkua me kontinentin.
“Është bërë i paarritshëm për fokat. Nuk ka ishull të izoluar, që do të thotë se nuk ka foka,” tha studiuesi Assel Baimukanova për Euronews.
Shumica e skenarëve klimatikë parashikojnë një rënie të vazhdueshme të gradëve gjatë këtij shekulli. Shkencëtarët paralajmërojnë se pjesët e cekëta të Detit Kaspik verior, përgjatë bregdetit të Kazakistanit, ku thellësia është kryesisht midis tre dhe gjashtë metrave, mund të përjetojnë tharje të ngjashme me Detin Aral. /tesheshi.com/
