Maqedonia e Veriut ka shënuar progres në zbatimin e Agjendës së Reformave, por vazhdon të mos përmbushë një nga kushtet kryesore për avancimin e procesit të integrimit evropian – ndryshimet kushtetuese. Komisioni Evropian, në raportin e ri për vitin 2026, konstaton se vendi ka bërë përparim të konsiderueshëm në zbatimin e reformave të parapara në kuadër të Planit të Rritjes për Ballkanin Perëndimor, por thekson se mungesa e ndryshimeve në Kushtetutë vazhdon ta mbajë të bllokuar hapjen e grupkapitullit të parë të negociatave me Bashkimin Evropian.
Raporti vjetor i progresit u publikua më 4 nëntor në Bruksel, si pjesë e Paketës së Zgjerimit të Bashkimit Evropian për vitin 2026. Në vlerësimin e tij, Komisioni Evropian evidenton një sërë fushash ku nevojiten përpjekje shtesë, veçanërisht në sundimin e ligjit, luftën kundër korrupsionit, funksionimin e gjyqësorit dhe reformën e administratës publike.
Ndryshimet kushtetuese mbeten kusht për hapjen e negociatave
Një nga çështjet kryesore që vazhdon ta pengojë procesin eurointegrues të Maqedonisë së Veriut janë ndryshimet kushtetuese, të cilat burojnë nga konkluzionet e Këshillit të BE-së të vitit 2022.
Komisioni Evropian konstaton se vendi ka vazhduar përgatitjet për përmbushjen e kritereve për hapjen e grupkapitullit të parë, të njohur si “Themeloret”, por ndryshimet e nevojshme kushtetuese ende nuk janë miratuar.
Me këto ndryshime parashihet përfshirja e komuniteteve shtesë në Kushtetutë, përfshirë edhe komunitetin bullgar.
Brukseli e bën të qartë se përmbushja e këtij obligimi mbetet një hap i domosdoshëm për vazhdimin e negociatave të anëtarësimit.
Në komunikatën zyrtare për Paketën e Zgjerimit 2026, Komisioni Evropian thekson se intensifikimi i përpjekjeve për miratimin e ndryshimeve kushtetuese dhe përmbushjen e kritereve për hapjen e grupkapitujve është thelbësor për avancimin e procesit evropian.
Lufta kundër korrupsionit vazhdon të mbetet sfidë serioze
Një tjetër fushë ku Komisioni Evropian kërkon rezultate konkrete është lufta kundër korrupsionit.
Sipas vlerësimit të Brukselit, pavarësisht ekzistimit të mekanizmave institucionalë dhe kornizës ligjore, korrupsioni vazhdon të jetë një problem serioz në vend.
Raporti vë në pah mungesën e progresit në parandalimin dhe luftimin e korrupsionit, duke kërkuar forcimin e kapaciteteve të institucioneve përgjegjëse dhe rezultate më konkrete në trajtimin e rasteve.
Vëmendje e veçantë i kushtohet edhe pavarësisë së gjyqësorit dhe prokurorisë. Komisioni evidenton shqetësime lidhur me presionet dhe ndërhyrjet nga degët e tjera të pushtetit, të cilat mund të ndikojnë në pavarësinë e sistemit gjyqësor.
Gjithashtu, mungesa e mjeteve financiare dhe e kuadrit të nevojshëm paraqitet si një prej pengesave për funksionimin efikas të institucioneve të drejtësisë.
Në këtë drejtim, Brukseli kërkon forcimin e pavarësisë së gjyqësorit, përmirësimin e funksionimit të prokurorisë dhe zbatimin më efikas të reformave në drejtësi.
Përparim në Agjendën e Reformave, Maqedonia ndër vendet me rezultate më të mira
Në mesin e vlerësimeve pozitive, Komisioni Evropian veçon zbatimin e Agjendës së Reformave në kuadër të Instrumentit për Reforma dhe Rritje.
Sipas Komisionit, Maqedonia e Veriut ka shënuar progres të konsiderueshëm në realizimin e reformave të parapara dhe renditet ndër vendet me rezultatet më të mira në kuadër të këtij instrumenti financiar.
Agjenda e Reformave përfshin masa që synojnë përmirësimin e funksionimit të institucioneve, sundimin e ligjit, administratën publike, zhvillimin ekonomik dhe integrimin gradual në tregun e përbashkët evropian.
Komisioni evidenton gjithashtu se vendi ka miratuar udhërrëfyesin për reformën e administratës publike dhe po vazhdon punën për udhërrëfyesin e sundimit të ligjit, së bashku me planin e veprimit për pakicat.
Megjithatë, progresi në zbatimin e këtyre reformave duhet të shoqërohet me rezultate konkrete në përmbushjen e kritereve politike dhe institucionale për anëtarësim.
Administrata publike dhe institucionet kërkojnë reforma të mëtejshme
Reforma e administratës publike mbetet një tjetër nga prioritetet e evidentuara në raport.
Komisioni Evropian thekson rëndësinë e vazhdimit të reformave për krijimin e një administrate profesionale, efikase dhe të bazuar në meritë.
Përveç përmirësimit të kapaciteteve institucionale, nevojitet edhe zbatimi i qëndrueshëm i reformave që synojnë rritjen e transparencës dhe përgjegjësisë në administratën shtetërore.
Raporti nënvizon se përmbushja e kritereve për anëtarësim nuk varet vetëm nga harmonizimi i legjislacionit me atë evropian, por edhe nga zbatimi praktik i ligjeve dhe funksionimi i institucioneve.
Shqipëria dhe Mali i Zi avancojnë, Maqedonia vazhdon të presë
Dallimet në dinamikën e procesit të zgjerimit janë gjithnjë e më të dukshme.
Në Paketën e Zgjerimit për vitin 2026, Komisioni Evropian evidenton përparim të konsiderueshëm të Malit të Zi, Shqipërisë, Moldavisë dhe Ukrainës.
Mali i Zi ka mbyllur përkohësisht 21 kapituj të negociatave, ndërsa Shqipëria ka hapur edhe grupkapitullin e fundit të mbetur, duke avancuar në procesin e negociatave.
Ndërkohë, Maqedonia e Veriut vazhdon përgatitjet për hapjen e grupkapitullit të parë, pa arritur ende të përmbushë kushtin që lidhet me ndryshimet kushtetuese.
Kjo e bën të qartë se, ndonëse vendi ka shënuar rezultate në disa reforma dhe në harmonizimin me standardet evropiane, ato nuk kanë qenë të mjaftueshme për të siguruar kalimin në fazën e ardhshme të negociatave.
Mesazhi kryesor i raportit të ri të Komisionit Evropian është se Maqedonia e Veriut ka mundësi të përfitojë nga reformat dhe mbështetja evropiane, por përparimi drejt anëtarësimit kërkon përmbushjen e obligimeve të marra, miratimin e ndryshimeve kushtetuese dhe rezultate të matshme në sundimin e ligjit dhe luftën kundër korrupsionit.
Për rrjedhojë, rruga evropiane e vendit vazhdon të varet nga dy drejtime paralele: zgjidhja e çështjes politike të ndryshimeve kushtetuese dhe realizimi i reformave të brendshme që kërkohen nga Bashkimi Evropian./INA
