Ndërsa SH.B.A., BE dhe NATO janë përqendruar në krizën në Ukrainë dhe të preokupuar me luftën kundër pandemisë së koronavirusit, disa aktorë shtetërorë mund ta shohin këtë si një mundësi për të realizuar aspiratat e tyre të vjetra rajonale, transmeton InfoShqip.
Historitë e një “ndarje paqësore” në BiH nuk janë të reja. Sidoqoftë, me stërvitjet ushtarake në Serbi, deklaratat e zyrtarëve serbë rreth “botës serbe” dhe iniciativave jozyrtare për të ndryshuar kufijtë e Bosnje dhe Herzegovinës në qarqet ndërkombëtare dhe evropiane, situata në BiH po bëhet gjithnjë e më e ndërlikuar.
Koha e ngjarjeve është veçanërisht interesante: Ndërsa Rusia po grumbullon trupa në kufirin me Ukrainën, ndërsa pothuajse të gjitha vendet në botë janë të okupuara nga shtypja e pandemisë së koronavirusit, Serbia ka filluar me armë të papara dhe ushtrime të shpeshta ushtarake.
Menjëherë para mbërritjes së administratës së Biden në Shtetet e Bashkuara, kishte spekulime në lidhje me shfuqizimin e entitetit të Republika Srpska në media të shumta, megjithëse pa ndonjë iniciativë zyrtare dhe bazë të fortë.
Sidoqoftë, megjithëse ato kaluan pa u vënë re nga shumica e njerëzve në BiH, disa lë të kuptohet se mund të sinjalizojnë se publiku ndërkombëtar ende po përgatit terrenin për një iniciativë serioze politike për riorganizimin kushtetues në BiH.
Përballja e Rusisë me Perëndimin
Një rezolutë u miratua në Parlamentin Evropian më 23 nëntor 2016, e cila analizon dy armiqtë kryesorë me të cilët përballen vendet anëtare të BE-së dhe në të cilën bëhen paralajmërime dhe konkluzione se si të luftohen këto rreziqe.
Lufta në fjalë nuk është një konvencionale, por një e re – informuese, dmth dezinformim, dmth. “Lufta hibride“. Rusia përmendet në raport si rreziku kryesor.
Në të gjithë BE-në, ka zinxhirë të tërë ndërmarrjesh, ndërmarrjesh dhe botuesish të pretenduar të mediave që po marrin në mënyrë sistematike dhe gradualisht hapësirën mediatike të anëtarëve individualë të BE-së.Rusia po investon gjithashtu shuma të mëdha parash në sektorin e energjisë të Evropës për të shitur burimet e saj të energjisë, duke e bërë Evropën të varur nga gazi rus dhe duke zgjeruar kështu ndikimin e saj, transmeton InfoShqip.
Kur e gjithë kjo nuk sjell rezultatin e dëshiruar kundër Perëndimit, ndodhin kriza si ajo në Ukrainë, Bjellorusi dhe Gjeorgji.
Megjithëse Perëndimi arriti të imponojë kriza me konflikte të brendshme në Rusi para ardhjes së Putinit, Rusia e sotme preferon të zhvillojë luftën e saj kundër Perëndimit në territoret e ish republikave Sovjetike, Lindjen e Mesme (Siri), Afrikë dhe Ballkan.
Kjo mund të shihet më së miri në një seri, në shikim të parë, krizave të brendshme në Maqedoninë e Veriut, Malin e Zi dhe tani potencialisht në Bosnjë dhe Hercegovinë. Askush nuk mund ta mohojë ndikimin e fortë që Rusia ka në Ballkan. Dokumenti jozyrtar “Ballkani Perëndimor – Rruga përpara” në lidhje me kryeministrin slloven Janez Jansa nuk u nxor nga ky kontekst.
Rusia kërcënon jo vetëm integritetin territorial të Bosnjës dhe Hercegovinës, por edhe vetë BE-në, e cila mund të përballet me një krizë tjetër në zemër të Evropës.
Kriza ruso-ukrainase dhe ambiciet e Serbisë
Në vitet 1990, lufta midis Azerbajxhanit dhe Armenisë, dhe pushtimi i Nago-Karabakut, u bë një “model” sipas të cilit një territor i madh i Bosnjë dhe Hercegovinës u pushtua më vonë nga e ashtuquajtura APJ, e cila në thelb ishte shndërruar kohë më parë në një ushtri prej një populli. Pushtimi rus dhe aneksimi i Krimesë dhe territorit në Ukrainën lindore është gjithashtu një model që ndjek Serbia e sotme.
Shumica e popullsisë ruse jeton në Krime dhe Ukrainën lindore, e cila, sipas Rusisë, duke parë rrezikun e supozuar të spastrimit etnik nga Ukraina, ka shprehur dëshirën për t’u bashkuar me Rusinë. Duke e kuptuar që Rusia ka arritur të imponojë de facto vullnetin e saj në pjesën tjetër të botës, Serbia e sotme përdor argumente të ngjashme kur bëhet fjalë për Bosnjën dhe Hercegovinën.
Edhe pse Serbia nuk është aq e fuqishme sa Rusia, pandemia e koronavirusit ndikon në ambiciet e Serbisë sepse i detyroi vendet e tjera të argëtoheshin me veten e tyre, humbjen e jetës dhe pasojat ekonomike që goditën tërë botën fort.
Megjithatë, me ardhjen e administratës së Biden, pothuajse të gjithë ranë dakord që do të kishte “presion të shtuar” mbi njësinë më të vogël të BH dhe vetë Serbinë.
Në fund të muajit të kaluar, presidenca e BiH mori një letër nga sekretari i ri i shtetit Antonio Blinken, duke sinjalizuar një iniciativë ndërkombëtare për ndryshime të reja kushtetuese që do të godasin Dejtonin, duke rrezikuar potencialisht si njësinë më të vogël të BiH dhe vetë Serbinë, e cila tani mund të jetë në një nxitim përpiquni të parandaloni humbjen e levave mbi Bosnjë dhe Herzegovinën.
Rënia ekonomike e RS dhe rënia e regjimit
Rrethanat e pafavorshme ndërkombëtare për njësinë më të vogël të BH nuk janë faktori i vetëm që i bën SNSD dhe “nacionalistët” të mbledhur rreth Dodik nervoz.
Republika Srpska ka njoftuar huazime më shumë se shtatë herë që nga fillimi i vitit, sipas raporteve të medias, ndërsa disa ditë më parë u njoftua borxhi më i madh deri më tani në shumën prej disa qindra milion KM.
Tre borxhet e para ndodhën më 12 janar për rreth 38 milion KM, sipas portalit Buka, më 4 shkurt një borxh i ri prej rreth 24 milion KM dhe më 17 shkurt pothuajse 23 milion KM lidhur me bonot e thesarit, ndërsa borxhi i katërt nga shkurti 22 për KM 24.7 milion realizuar përmes shitjes së obligacioneve me maturim dhjetë vjet.
Për herë të pestë, Republika Srpska huazoi nga bankat tregtare në 11 Mars për 30 milion KM, për herë të gjashtë në 23 Mars duke shitur bono shtatë-vjeçare në shumën prej rreth 21 milion KM, ndërsa borxhi i shtatë i Republika Srpska, i cili ishte planifikuar për 6 Prill në shumën e. Në fund, 25 milion KM nuk u realizuan.
Ditët e fundit, është publikuar lajmi për borxhin në Bursën e Londrës në vlerë prej 350 milion euro. Eshtë e qartë se ithtarët e “ndarjes paqësore” nuk ndihmohen nga rrethanat e brendshme dhe ato ndërkombëtare.
Mund të mos jetë opsioni i vetëm që Presidenti Vuçiç të përshkallëzojë konfliktin, por regjimi i Milord Dodik ndoshta e sheh këtë si mënyrën e vetme për të dalë nga ajo që mund të pasojë deri në fund të vitit në nivelin e brendshëm ekonomik dhe ndërkombëtar-diplomatik.
Me vendimin për gjenocid, huatë që vijnë së shpejti dhe iniciativat ndërkombëtare që synojnë dobësimin e tij në mënyrë kushtetuese, Republika Srpska, e përfaqësuar nga regjimi i Milorad Dodik, si lëvizja e fundit e dëshpëruar e përshkallëzimit të tensioneve dhe konflikteve është potencialisht zgjidhja e fundit./InfoShqip.com
